فصاحت و بلاغت مشاهده در قالب PDF  Array چاپ Array
پنجشنبه, 08 دی 1390 ساعت 17:42

 

 

فصاحت و بلاغت

فصاحت

در لغت به معناي چرب زباني و گويايي و گشاده زباني است. و در اصطلاح مداحي عبارت است از انتخاب بهترين كلمات ، عبارات و جملات براي مفاهيم شعر و روضه و انتخاب بهترين روش بيان و سبك در خواندن شعر و روضه.

 

موارد فصاحت

  1. فصاحت كلمه
  2. فصاحت كلام(جمله)
  3. فصاحت متكلم(روش و سبک بیان)

 

فصاحت كلمه

هنگام تهيه متن روضه ، اگر براي مفهوم مورد نظرتان ، بهترين، مناسبترين و مؤثرترين كلمه را انتخاب كنيد ، متن شما داراي فصاحت كلمه است، مثلا براي مفهوم خانه مي توان از چند كلمه استفاده كرد مثل؛ حجره ، اتاق ، بيت ، منزل ، دار و... حال با توجه به مفهوم روضه اگر بهترين ، مناسبترين و مؤثرترين كلمه را انتخاب كرديد ، بيان روضه شما داراي فصاحت كلمه است.

 

عیوب فصاحت کلمه

در ادبيات فارسي اگر كلمه چهار عيب زير را داشته باشد، فصیح نیست؛

  1. تلفظ آن دشوار باشد(تنافر حروف)
  2. در بیان عموم مردم به کار نرود(غرابت استعمال)
  3. بدون قواعد دستور زبان فارسی به کار برود(مخالفت قياس)
  4. گوش خراش باشد(كراهت سمع)

 

 

 

 

عيب اول فصاحت کلمه

تلفظ آن دشوار باشد(تنافر حروف)

اگر کلمه ای برای مفهوم مورد نظر انتخاب شود که تلفظ آن دشوار باشد، از عیوب فصاحت کلمه محسوب می شود. و به آن تنافر حروف می گویند.

مثال: غزل معروف فیض کاشانی:

گفتم که روی خوبت از من چرا نهان است       گفتا تو خود حجابی ورنه رخم عیان است

گفتم ز فيض بِپْذير اين نيمه جان كه دارد        گفتـا نگـاه دارش غمخـانـه تـو جان است[1]

كلمه بِپْذير در شعر به حالتي قرار گرفته كه به ضرورت وزني شعر حرف "پ" بايد ساكن تلفظ شود و چون اين روش تلفظ دشوار است ؛ عبارت " بِپْذير " در اين شعر فصاحت ندارد.

 

عيب دوم فصاحت کلمه

در بیان عموم مردم به کار نرود(غرابت استعمال)

يعني برای مفهوم مورد نظر از کلمه ای استفاده کنیم که معمولا در زبان و بيان و شعر به كار نمي­رود. به طوري كه فهميدن معناي آن براي خواننده و شنونده دشوار باشد. مثلا کلمه قناره به معنای چنکک قصابی که در شعر زیر که در مرثیه حضرت مسلم است آمده است.

در کوفه با قناره مجازات می کنند              از یـاد رفـتـه چـوبـه دار و صلیبها

 

عيب سوم فصاحت کلمه

بدون قواعد دستور زبان فارسی به کار برود(مخالفت قياس)

اگر برای مفهوم مورد نظر، بدون رعايت قواعد دستوري، اسم يا فعلي ساخته شود و كلمه را بر خلاف قاعده دستوري بياوريم ؛ اصطلاحا كلمه داراي عيب مخالفت قياس مي­شود.[2]مثال؛ ساختن قید با افزودن تنوین به کلمات غیر عربی برخلاف قواعد دستوری است، مثل کلمه گاهاً ، جاناً ، زباناً ، تلفناً ، تلگرافاً. و یا آوردن کلمه گرامی به عنوان صفت به صورت گرام، برخلاف قواعد دستوری است. که در روضه نماز خواندن امام زمان(عج) بر امام عسگری(ع) در متن زیر به کار رفته است.

«نگاه کرد به جعفر، چهار ستون بدن جعفر داره مي‌لرزه، همچنين که اشاره کرد جعفر کنار رفت. ايستاد مقابل بدن پدر گرامش(الله اکبر) جمعيت پشت امام (الله اکبر)...»

و یا کلمات مُشَدَّد را بدون تشدید و یا بالعکس کلمات بدون تشدید را مُشَدَّد تلفظ کنیم. مثل؛ شعر زبانحال حضرت عبدالله بن حسن(علیه السلام) به امام حسین(علیه السلام) که کلمه عمو به خاطر ضرورت وزن شعر با تشدید آورده شده است:

به جانت عمه اندر شور و شینم            اسـیـر عـشـق عمّویم حسینم

رهـا کـن تا به دیدارش شتابم             مـگر عمّو دهد یک قطره آبم[3]

 

 

 

عيب چهارم فصاحت کلمه

گوش خراش باشد(كراهت سمع)

اگر كلمه­اي را برای مفهوم مورد نظرمان انتخاب کنیم که براي گوش ناخوشايند باشد مي­گوييم کلمه ما داراي عيب كراهت سمع است.[4]البته در روضه خوانی گاهی با توجه به اینکه نام بعضی از عناصر منفی برای مستمع دارای کراهت سمع است اما برای ایجاد تنفر بیشتر نسبت به دشمنان اهل بیت این کلمات به کار می رود، مثل قنفد، مغیره.

 

فصاحت كلام(جمله)

هنگام تهيه متن روضه، اگر كلمه ها را به بهترين و مناسبترين حالت كنار هم قرار دهيد و طوري جمله بندي كنيد كه حداكثر تأثير گذاري صورت بگيرد؛ متن شما داراي فصاحت كلام است.

من باب مثال، در کتابی در ذکر مصیبت وداع امام حسین(علیه السلام) چنین آمده است: «حضرت زینب(سلام الله علیها) از برادر دل نمی­کند، به دست و پای برادر افتاد و بوسید، سایر بانوان حرم، آن حضرت را محاصره کرده و دست و پای او را می بوسیدند و گریه می­کردند...»[5] جمله(آن حضرت را محاصره کرده) برای بیان روضه فصیح نیست، بلکه بهتر به این صورت به کار رود: (دور آن حضرت را گرفتند)

 

عیوب فصاحت کلام

در ادبيات فارسي اگر كلام(جملات) شش عيب زير را داشته باشد، فصیح نیست؛

  1. تلفظ آن دشوار باشد(تنافر در كلمات)
  2. قواعد دستور زبان فارسی در جمله بندي رعايت نشده باشد(ضعف تأليف)
  3. الفاظ و کلمه ها طوری به کار رفته باشد که چيزي غير از مقصود اصلي، از آن برداشت شود.(تعقيد لفظي)
  4. به علت وجود کنایات و مجازات و استعارات و... فهميدن مفهوم جمله دشوار و نياز به تفكر و تأمل داشته باشد.(تعقيد معنوي)
  5. در جمله، کلمه ها به صورت متوالی با کسره به هم اضافه شده باشند.(تتابع اضافات)
  6. تكرار كردن كلمه يا كلماتي در متن، به صورتي كه زيبا نباشد.(كثرت تكرار)

 

عيب اول فصاحت کلام

تلفظ آن دشوار باشد(تنافر در كلمات)

يعني وضع تركيب و جمله بندي كلمات به صورتي باشد كه تلفظ آن را دشوار كند، و هنگام خواندن آن امکان لکنت زبان و تپق زدن وجود داشته باشد. نمونه بارز این عیب در جملاتی دیده می شود که در مسابقات  "تلفظ سریع جملات مشکل"دیده می شود؛ که در آن جملاتی که عیب تنافر در کلمات دارند ارائه می شود و فرد باید چند مرتبه آن را سریع تلفظ کند و تپق هم نزند. مثل: «شیش سیخ جیگر سیخی شیش هزار» یا «قوری گل قرمزی»و..

مي بينيدكه تلفظ اينگونه جملات از جهت لفظي مشكل است، فلذا بر اين مبنا اين جمله و كلام فصاحت ندارد.

در اشعار و مطالب مربوط به مداحی هم گاهی این عیب دیده می شود.

مثال1:       خـانه بـه دوش قـافـلـه سـالار زیـنـبیم                پس فرش خویش را به گذرگاه می کشیم

مثال2:          سحاب اشک، دل و ديده را مصفا کرد              بـه بـاغ چشم، گل گريه را شکوفا کرد

در مثال1، تلفظ سه عبارت «پس فرش خویش» ؛ و در مثال2، تلفظ سه عبارت «گل گريه را» کنار هم دشوار است و در تلفظ آنها امکان تپق زدن وجود دارد؛ فلذا می گوییم کلمات این دو مصراع و یا جمله تنافر دارد و فصیح نیست.

 

 

 

عيب دوم فصاحت کلام

قواعد دستور زبان فارسی در جمله بندي رعايت نشده باشد(ضعف تأليف)

يعني تركيب كلام بر خلاف قواعد دستوري باشد و قواعد دستوري در جمله بندي رعايت نشده باشد. «ضعف تألیف گاهی باعث تعقید لفظی می شود، یعنی کلامی را که معنی پیچیده ای ندارد، پیچیده می نماید.»[6]

مثال1: در دستور زبان ، بايد فعل و فاعل در جمع و مفرد بودن با هم تطابق داشته باشند ؛ يعني اگر فاعل مفرد است ، فعل مفرد و اگر فاعل جمع است ، فعل هم جمع بيايد. اگر اين قواعد رعايت نشود ، كلام و جمله فصاحت ندارد. مانند: فاطمه آمد(مفرد) ـ علي و فاطمه آمدند(جمع).

مثال2: باید مرجع ضمیر قبل از ضمیر بیاید، حال اگر به ضرورت وزن، ابتدا ضمیر آمد و بعد مرجع ضمیر، می شود ضعف تألیف که از عیوب فصاحت کلام است: مانند:

از عدالت نبود دور، گرش پرسد حال           پادشاهی که به همسایه گدایی دارد[7]

یعنی: از عدالت دور نیست اگر پادشاهی که در همسایگی گدایی(مرجع ضمیر) دارد، حال او(ضمیر) را بپرسد.

حرف شین در کلمه گرش ضمیری است که به گدا بر می گردد و می بینیم که در مصراع اول ضمیر آمده بعد در مصراع دوم مرجع ضمیر.

 

عيب سوم فصاحت کلام

کلمه ها طوری به کار رفته باشند که چيزي غير از مقصود اصلي، از آن برداشت شود.(تعقيد لفظي)

مانند:

پسنـده اسـت با زهد عمار و بوذر                      كـند مدح محمود مر عنصري را؟[8]

معني اين بيت از جهت ترتيبي كه دارد به اين صورت مي­شود كه آيا پسنديده است كه سلطان محمود، عنصري را مدح كند در حالي كه زاهداني چون عمار و ابوذر هستند؟ در حالي كه معني اصلي بيت اين است كه آيا پسنديده است عنصري، محمود را مدح كند در حالي كه زاهداني چون عمار و ابوذر هستند؟!

 

عيب چهارم فصاحت کلام

فهميدن مفهوم جمله دشوار و نياز به تفكر و تأمل داشته باشد.(تعقيد معنوي)

يعني آنقدر در جملات، اشاره به كنايه­ها ، تخیلات و دقایقی شده باشد که دور از ذهن است و باعث شود فهميدن مطلب نياز به تفكر و تأمل داشته باشد.

مثال: شعری از زبان حضرت رقیه(سلام الله علیها):

ايـن مسجد کبود پر از طاق زردي است             اين جاي دست ها سر معماري من است

در مصراع اول ظاهرا مسجد به معنای پیشانی است که با آن سجده می کنند، و مجازا با علاقه جزئیه(که جزء چیزی جای کل آن به کار می رود) به جای صورت به کار رفته، که کبود صفت آن است و منظور از طاق زردی، زرد شدن صورت بر اثر گرسنگی و تشنگی و تحمل مصائب است، مصراع دوم یعنی؛ این جای دستهای روی صورت، برای ساختن روح معنوی من است.

در کل ببینید فهم این بیت با توجه به کنایات و مجازات و استعارات موجود چقدر مشکل است. در نتیجه این بین دارای تعقید معنوی است و فهم آن دشوار و نیاز به تفکر و تأمل دارد.

مثال2: سیزده ساله جوان نونهال                 برده ماه چهارده شب را به سال[9]

معنی: چهره این نوجوان سیزده ساله(حضرت قاسم)، در تمام سال مثل ماه شب چهارده می درخشد.

مثال3: کو دیده ای که بر رخ زینب نگاه        خورشید منکسف شده پشت نقاب بود[10]

معنی: برای امام حسین چشمی نمانده بود تا به زینب نگاه کند چرا که از شدت مصائب مانند خورشیدی شده بود که در کسوف پنهان گشته است.

 

عيب پنجم فصاحت کلام

در جمله، کلمه ها به صورت متوالی با کسره به هم اضافه شده باشند.(تتابع اضافات)

در صورتیکه کلمه ها به صورت متوالی با کسره به هم اضافه شده باشند، و شنونده نتواند ارتباط کلمات را با یکدیگر به آسانی بفهمد و معنا را زود به ذهن بیاورد، از عیوب فصاحت است. مانند:

«چون عرش استعدادِ قبولِ مددِ فیضِ صفتِ رحمانی داشت، این تشریف یافت که "الرحمن علی العرش استوی"»[11]

در این جملات چهار كلمه ؛ استعدادِ ، قبولِ ، مددِ ، فیضِ ، صفتِ ، پشت سر هم به يكديگر اضافه شده اند ، به طوری که فهم ارتباط معنایی آنها قدری مشکل شده است، فلذا فصاحت كلام این جملات دارای ضعف می باشد.

 

عيب ششم فصاحت کلام

تكرار كردن كلمه يا كلماتي در متن، به صورتي كه زيبا نباشد.(كثرت تكرار)

تكرار كردن كلمه يا كلماتي در متن ـ به صورتي كه زيبا نباشد ـ يكي از معايب از بين برنده فصاحت كلام مي­باشد. مانند:

يـار ، يار است اگـر يـار وفادار بود         يار چون نيست وفادار كجا يار بود [12]

مي بينيد كه در بيت بالا پنج مرتبه ، كلمه يار تكرار شده بدون اينكه زيبايي ايجاد كند ، در نتيجه اين بيت دارای عیب کثرت تکرار است.

و یا بیت:     در بحر سخا و جودت ای کان کرم                   گَه، گَه، شَوَدَت کَه، کُه و گَه، گَه، کُه، کَه

قابل ذکر است در صورتیکه تکرار خوش نشسته باشد و از جهت موسیقی حروف، خوش آهنگ باشد، زیبایی محسوب می شود و جزء آرایه های لفظی علم بدیع است. مثال:

بـمـیـریـد بـمـیرید درین عشق بمیرید                   درین عشق چو مردید همه روح پذیرید

بـمـیـریـد بـمیرید وزین مرگ مترسید                    کزین خاک بـرآیـیـد، سـماوات بگیرید[13]

 

فصاحت متكلم

در ادبيات فارسي در تعريف فصاحت متكلم مي گويند: «ملكه­اي است نفساني كه متكلم به وسيله آن مي­تواند ، با سخنان شيوا و گويا ، مقصود خود را بيان كند.»[14]

تفتازاني در كتاب مختصر المعاني مي­گويد: «اگر سخنوري بر حسب اتفاق سخن فصيح به كار ببرد، او را نمي­توان فصيح گفت مگر اينكه در اثر تمرين و ممارست به گفتار فصيح و شيوا عادت كند و حالتي راسخ در او پديد بيايد.»

در اصطلاح مداحي؛ فصاحت متكلم به خود مداح و روش بيان او بر مي گردد و اگر مداح ، كلمات و جملات فصیح را به بهترين، مناسبترين و مؤثرترين حالت و سبك بيان كند ، طوري كه بيشترين تأثيرگذاري بر مستمع صورت بگيرد؛ مي گوييم مجلس او داراي فصاحت متكلم بود.

راه رسیدن به فصاحت متکلم

برای رسیدن به فصاحت متکلم دو موضوع را باید در نظر داشت:

  1. خواندن ، شنیدن و به خاطر سپردن آثار بزرگان و فصحای زبان و مداحی
  2. یادداشت، طبقه بندی و حفظ کلمات، ترکیبات و جملات فصیح
  3. کسب تجربه و تمرین و ممارست در تألیف و کنار هم چیدن جملات فصیح

 

بلاغت

بلاغت در لغت يعني جوان شدن و به مرتبه نهايي رسيدن و رسایی. و در اصطلاح یعنی رسانیدن مقصود و غرض به مخاطب، به همین جهت بلاغت را نمی توان درباره كلمه به كار برد؛ زیرا کلمه به تنهایی رسا نیست و مقصود کامل گوینده را نمی رساند. بنابراین بلاغت مختص به كلام و متكلم است.[15]

انواع بلاغت

الف) بلاغت كلام(جمله)

ب) بلاغت متكلم(مداح)

 

الف) بلاغت كلام

اگر كلمه و كلامِ داراي فصاحت ، بر مقتضاي حال و در جایی که باید، مورد استفاده قرار بگيرد ، اين كلام بلاغت دارد.

می توان بلاغت کلام را در این شعر حافظ تعریف کرد که «هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد»

 

خصوصيات كلام بليغ

  1. فصيح باشد(فصاحت كلام و كلمه داشته باشد)
  2. مطابق مقتضاي حال گفته شود

يعني اگر مقتضاي حال كوتاه سخن گفتن است كوتاه و اگر طولاني سخن گفتن است طولاني سخن بگويد و اگر (شنونده منکر کلام ماست و) نياز به تأكيد است، با تأكيد و اگر نياز به تأكيد نيست بدون تأكيد سخن بگويد.[16]به همین جهت گفته اند: «لِکُلِّ مقامٍ مقالٌ» هر مقامی گفتار خاص خودش را می طلبد. نمونه کامل بلاغت در قرآن کریم مشاهده می شود؛ مثلا در داستان حضرت عیسی ، وقتی فرستادگان آن حضرت به انطاکیه می آیند، در مرتبه اول بدون تأکید، می گویند: «...إناّ إلَیکُم مُرسَلون»[17] اما وقتی انکار می شوند در مرتبه دوم سخن را با آوردن حرف«إنّ» و «لام» تأکید، به صورت مؤکّد می آورند که: «رَبُّنا یَعلَمُ أناّ إلَیکُم لَمُرسَلون»[18]

 

نکته1: ممکن است سخنی مقتضای حالی باشد، ولی همان سخن برای حال و موقعیت دیگر نامناسب باشد[19]، مثلا شرح دلاوریهای یاران امام حسین(علیه السلام) و خواندن رجزهای آنان در جنگ با دشمن، برای مجلسی که مستمعین آن جوانمردان، ورزشکاران و نیروهای نظامی هستند بسیار مناسب است، اما همین مطالب برای مجلس خواهران خیلی مناسب نخواهد بود؛ بلکه خواهران بیشتر متمایل به روضه های احساسی هستند.

نکته2: یک مفهوم در شرایط مختلف با توجه به اقتضای حال با عباراتی مختلف قابل بیان است. مثلا دادن خبر فوت ، با شرایط مختلف با عبارات مختلف صورت می گیرد.

ـ مؤدبانه : درگذشت              ـ معمولی : فوت کرد                 ـ رسمی : جان به جان آفرین تسلیم کرد

ـ عرفانی : خرقه تهی کرد       ـ ادبی : مرغ روحش از قفس سینه پرواز کرد و ...[20]

نکته3: یکی از مواردی که در بلاغت بایستی مورد نظر قرار بگیرد تناسب و مطابقت کلام با موضوع است. بدیهی است که تمام اجزای یک اثر از لغات و تعابیر گرفته تا تشبیهات و استعارات و غیره باید در خدمت موضوع باشند تا یک تأثیر واحد و هماهنگ و یکدست القاء شود.[21] موضوعات حماسی، عاطفی، مرثیه و ... هریک اقتضای کلامی خود را دارند که باید بدان توجه شود. مثلا برای مفهوم حماسی سخن از مفاهیمی است چون: ستیز با دشمن، غلبه بر هماورد، جولان در میدان، بستن همایل نبرد ، جهیدن بر مرکب و ... و در موضوعات عاطفی سخن از مفاهیمی است چون: وداع و جدایی ، اشک حسرت ، دل بریدن ، وصیت و ...

 

ب) بلاغت متكلم

ملكه­اي است كه توسط آن مي­توان هر كلام بليغي را به وجود آورد.[22]متکلم بلیغ کسی است که آوردن کلام بلیغ ملکة او شده باشد، یعنی علاوه بر آوردن کلمه و کلام فصیح بتواند بی رنج و تکلفی، کلمه و کلام فصیح را مطابق مقتضای حال بیاورد.[23]

گاهي ذاكرين اهلبيت(ع) با كسب علم و تجربه مداوم به سطحي مي رسند كه مي توانند فصيح ترين كلمات و جملات را با فصيح ترين سبك و روش بيان ، بر مقتضاي حال و شرايط مختلف به كار ببرند ؛ اينجاست كه مداح به درجه بلاغت متكلم مي رسد.

در نتيجه ، جمع شدن فصاحت كلمه ، كلام و متكلم با رعایت اقتضاي حال، مي شود «بلاغت متكلم».

 

راه رسیدن به بلاغت

  1. مطالعه مستمر در آثار و بیانات بزرگان ادب و مداحی و دقت در روح زبان و کاربردهای مختلف لغات و جملات
  2. مطالعه مستمر و دقت در نحوه های مختلف بیانات بزرگان ادب ومداحی درشرایط مختلف و موقعیتهای خاص
  3. توجه به تغییرات صورت گرفته در نحوة بیان گذشتگان نزد معاصران[24]
  4. یادداشت و طبقه بندی و به خاطر سپردن جملاتی که با بلاغت لازم توسط متکلمین و مداحان بلیغ ارائه شده است.

 

هدف بلاغت : تأثیر کلام

بایستی توجه کنیم که غرض از بلاغت سخن مؤثر گفتن است ، بدیهی است که از همه امکانات برای تأثیر هرچه بیشتر کلام باید استفاده کرد:

  1. حرکات دست و صورت و زیر و بم صدا
  2. عدم استفاده افراطی از صناعات بدیعی به نحوی که از تأثیر کلام بکاهد
  3. آفریدن و صدور مطالب از دل و قلب

نکته1: کلام بلیغ در همة افراد به یک اندازه مؤثر نیست، بلکه بستگی به حساسیت روح مخاطب و سنخیت او با مطلب مورد بحث دارد.

نکته2: بلاغت آثار هرچند در همة زمانها برای اهلش محفوظ است اما با توجه به دگرگون شدن اوضاع و انقراض نسلها دچار تغییر می شوند. دانشجویان و معلمان ادبیات هنوز از قصاید خاقانی لذت می برند، اما عموم مردم از اشعار شاعران دورة خود ـ که آن را می فهمند ـ التذاذ بیشتری می یابند.[25]

لذا به ذاکرین محترم توصیه می کنیم، علاوه بر تسلط بر اشعار و بیانات شعرا و ذاکرین و اساتید گذشته، همواره به شعرا و فصحای زمان خود توجه داشته باشند و از آثار آنها بهره مند گردند.

 

معرفي كتابهايي جهت اطلاع بيشتر در زمينه فصاحت و بلاغت

  1. روش گفتار (علم البلاغه) در معاني و بيان و بديع، تأليف زين الدين جعفر زاهدي. مشهد، بی تا.
  2. معانی و بیان، استاد جلال الدين همايي، تهران ، نشرهما، 1370.
  3. معاني و بيان، غلامحسين آهني، مدرسه عالی ادبیات و زبان های خارجی، 1357.
  4. هنجار گفتار، سيد نصرالله تقوي. فرهنگسرای اصفهان، 1367.
  5. معالم البلاغه، محمد خليل رجايي، شیراز، دانشگاه شیراز، 1359.

 



[1]
فيض كاشاني.

[2]ذبيح الله صفا ، آئين سخن ، ص9 و 10.

[3]روایت کربلا، ص156

[4]ذبيح الله صفا ، آئين سخن ، ص9 و 10.

[5]سو گنامه آل محمد، ص342.

[6]سیروس شمیسا، بیان و معانی، ص132.

[7]حافظ.

[8]ناصرخسرو.

[9]نیر تبریزی.

[10]علی انسانی.

[11]نجم رازی، مرصاد  العباد.

[12]سعدالدين تفتازاني، المعلول ، ص 21.

[13]مولوی.

[14]خطيب قزويني ،  تلخيص المقام ، ص 13.

[15]محمد علوی مقدم و رضا اشرف زاده، معانی و بیان، ص25.

[16]ذبيح الله صفا ، آئين سخن ، ص13.

[17]یس، 14.

[18]یس، 16.

[19]محمد علوی مقدم و رضا اشرف زاده، معانی و بیان، ص26.

[20]سیروس شمیسا، بیان و معانی، ص120.

[21]همان، ص121.

[22]تفتازاني ، المعلول ، ص 31.

[23]محمد علوی مقدم و رضا اشرف زاده، معانی و بیان، ص28.

[24]برگرفته از: سیروس شمیسا، بیان و معانی، ص120.

[25]سیروس شمیسا، بیان و معانی، ص124.

 

 

 

 

 

دروس اجتماع عمومي

  • شیخ محمود ریاضت
  • حاج مصطفی خرسندی
  • حاج آقا امینی
  • حاج زهیر سازگار
  • حاج ماشاالله عابدي
  • حجت الاسلام شاهانی
  • حاج زین العابدین غلام
  • حجت الاسلام کدخدارستم
  • حاج سعید حدادیان
  • حاج محمود کریمی
  • حاج آقا جاودان
  • حجت الاسلام نقدی
  • حاج محمد نوروزی
  • حاج حسین هوشیار
  • حاج رضابکایی
  • حاج علی آهی
  • حاج یدالله بهتاش
  • حاج قاسم رضایی
  • حاج مصطفی روحانی
  • حاج آقا واضحی
  • دکتررجبی دوانی
  • حاج محمدابوالقاسمی
  • حاج آقا معممی
  • حاج آقا شفیعی
  • سیدحسین مومنی
  • حجت الاسلام علیرضا پناهیان
  • دکترقنبری
  • حجت الاسلام صمدی آملی
  • دکترسنگری
  • حجت الاسلام میثم علی پناه
  • حجت الاسلام شهاب
  • حجت الاسلام گمار
  • حاج حسین سازور
  • حاج غلامرضاسازگار
  • حجت الاسلام خوشی
  • حجت الاسلام شجاعی
  • حجت الاسلام بی آزارتهرانی
  • حجت الاسلام امام پور
  • حجت الاسلام موسوی
  • سردارنقدی
  • حجت الاسلام دراب کلایی
  • حجت الاسلام تویسرکانی
  • دکتر الوندی
  • استاد مجیدی مهر
  • حجت الاسلام میرزامحمدی
  • آیت الله احدی
  • حاج رسول فیضی
  • حاج محسن طاهری
  • دکتر محسن نفر
  • دروس استاد فراهانی

    آیین مجلس داری
    اشعار منتخب
  • اشعارمراسم یکشنبه ها
  • تحقیقات
    بررسی متون روضه

    نظرسنجی سایت

    آیا از به روز رسانی سایت راضی هستید؟
     

    تبلیغات کنارصفحه ویژه

     

     

    تبلیغات

    تبلیغات

    تبلیغات

    http://yas135.com/fa/images/banners/yas135.ir_a42.jpg

    http://basijmadahan.ir/sites/default/files/node_images/hosiniye_shohada_basij.jpg

    اوقات شرعی

    

    تقویم شمسی

    دریافت کد حمایت

    لبیلبیلب

    اعضا : 976
    محتوا : 7290
    بازدیدکنندگان : 7537700
    ما 55 مهمان آنلاین داریم